بعدم نضج و يا بسدّه و يا ضعف كليّه يا كثرة آشاميدن آب و يا از سردى و خشكى مزاج است و يا منصرف شدن ماده است از مسالك « 1 » بول مثل بول مستسقى وقتى كم شود و يا بجهة دفع كردن طبيعت است رطوبات مائى « 2 » را از مجراى و امّا از جهة بوى آن بول يا كم است بوى آن و يا ترش است و يا شيرين است و يا بد است بوى آن و كمى بوى آن از سردى مزاج است و يا از ضعف حرارة غريزيّه و ترشى بوى آن از جهة حرارة غريبه است در اخلاط باردة و شيرينى طعم بول از غلبه و كثرت خون و اما منتن الرائحة يعنى بول بدبو و آن يا از زخم در مجراى بول است و يا از عفونة اخلاط بدن است و شيخ الرئيس مىفرمايند اگر بول بوئى نداشته باشد دليل بر سردى مزاج و خام بودن به حد افراط است و اگر در امراض حادّه بوئى در بول نبود دليل است بر موت حرارت غريزيّه و اگر در بول بوى منتن و بدى شد اگر دلائل نضج در بول بود سببش جرب و زخمى است در آلات بول و اگر نبود نضجى جايز است كه از عفونة باشد و اگر بدبوئى در بول شد و در حميّات حادّه « 3 » نشد و بسبب اعضاء بول هم نشد اين دليل بدى است و اگر بود بوى بول بسوى ترشى دليل است بر اينكه عفونت در اخلاط باردة الجوهر « 4 » است كه مستولى شده بر او حرارة غريبه و اگر بوده باشد علة حاده دليل مرگ است

--> ( 1 ) راه‌هاى بول ( 2 ) مائى يعنى آبى ( 3 ) تند ( 4 ) باردة الجوهر يعنى سرد باشد ماده‌اش